Reprodukcja obrazu „Wernyhora” – Jan Matejko
„Wernyhora” Jana Matejki to monumentalny obraz o symbolicznym charakterze, przedstawiający legendarną postać ukraińskiego lirnika i wieszcza. Dzieło powstało w 1884 roku w Krakowie i zostało namalowane techniką olejną na płótnie. Oryginał znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie, w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach.
Oferowana reprodukcja obrazu „Wernyhora” Jana Matejki drukowana jest techniką pigmentową na grubym bawełnianym płótnie i naciągana na drewniany blejtram. Rozmiar oraz sposób wykończenia można dobrać spośród wariantów dostępnych przy produkcie.
Co przedstawia obraz „Wernyhora” Jana Matejki?
W centrum kompozycji znajduje się Wernyhora ukazany w chwili proroczego natchnienia. Siedzi na kurhanie, ubrany w biało-czerwoną szatę, z jedną ręką uniesioną wysoko, a drugą przyłożoną do czoła. Postać podtrzymuje Kozak, natomiast po prawej stronie o kolana wieszcza opiera się Ukrainka w ludowym stroju.
Po lewej stronie Matejko przedstawił polskiego szlachcica zapisującego słowa przepowiedni. W dolnej części obrazu widoczni są również chłopiec oraz prawosławny duchowny. Całą scenę rozgrywającą się nocą oświetla księżyc umieszczony dokładnie za głową Wernyhory, przez co przypomina świetlisty nimb. Nad uczestnikami wydarzenia przelatują nietoperze.
Nie jest więc prawdą, jak sugeruje obecny opis produktu, że Wernyhora „stoi na wzgórzu, otoczony górskim krajobrazem”. Matejko ukazał go siedzącego, otoczonego grupą postaci.
Kim był Wernyhora?
Wernyhora to postać funkcjonująca na pograniczu historii i legendy. Muzeum Narodowe w Krakowie określa go jako ukraińskiego lirnika i wieszcza, który miał żyć w drugiej połowie XVIII wieku, w czasach koliszczyzny – antyszlacheckiego powstania na Ukrainie. Nie ma jednak pewności, czy był osobą historyczną, czy bohaterem ukształtowanym przez tradycję i legendę.
Przypisywane Wernyhorze przepowiednie dotyczyły między innymi przyszłych losów Polski. Według katalogu zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie miały zapowiadać kozackie bunty, powstanie kościuszkowskie, rozbiory oraz późniejsze odrodzenie państwa polskiego.
W XIX wieku Wernyhora stał się ważną postacią polskiej kultury romantycznej. Pojawiał się w literaturze, a jego wyobrażenie zostało wykorzystane między innymi przez Juliusza Słowackiego. Muzeum Narodowe w Krakowie wskazuje również, że do wizji Wernyhory stworzonej przez Matejkę nawiązał później Stanisław Wyspiański w „Weselu”.
Symbolika „Wernyhory” Matejki
„Wernyhora” nie jest zwykłym portretem legendarnego proroka. Muzeum Narodowe klasyfikuje dzieło jako scenę symboliczną, a poszczególne elementy kompozycji mają znaczenie wykraczające poza przedstawione wydarzenie.
Szczególną rolę odgrywa księżyc znajdujący się za głową Wernyhory. Tworzy on efekt przypominający nimb i wzmacnia wrażenie, że obserwujemy moment niezwykłego, niemal mistycznego objawienia.
U stóp wieszcza znajduje się również instrument. W interpretacji edukacyjnej poświęconej obrazowi lira symbolizuje pieśń przechowującą wspólne polsko-ukraińskie dziedzictwo.
W dolnej części obrazu Matejko zestawił dodatkowo dwie kontrastujące postacie: dziecko i prawosławnego duchownego. W interpretacjach dzieła wiąże się je z przeciwstawnymi ideami pojednania oraz konfliktu. Obecne w kompozycji noże przypominają natomiast o krwawych wydarzeniach związanych z koliszczyzną.
„Wernyhora” a „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego
To jeden z najciekawszych kontekstów obrazu, którego zdecydowanie brakowało w dotychczasowym opisie produktu.
Wernyhora pojawia się również w dramacie „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego, gdzie przychodzi do Gospodarza z misją dotyczącą przyszłości Polski. Muzeum Narodowe w Krakowie wprost wskazuje, że Wyspiański odwoływał się do matejkowskiego sposobu przedstawienia Wernyhory.
Dzięki temu obraz Matejki jest ważny nie tylko dla historii polskiego malarstwa, ale także dla osób zainteresowanych romantyzmem, Młodą Polską i symboliką „Wesela”.
Ciekawostka: kto pozował Matejce do „Wernyhory”?
Matejko oczywiście nie mógł znać Wernyhory osobiście – obie postacie dzieliło wiele dziesięcioleci.
Muzeum Narodowe w Krakowie podaje ciekawy szczegół dotyczący powstania obrazu: do postaci Wernyhory pozował ogrodnik Jana Matejki, natomiast modelem dla chłopca przedstawionego obok wieszcza był syn malarza.
To wartościowy information gain, ponieważ pokazuje nie tylko znaczenie obrazu, ale także warsztat Matejki i sposób, w jaki budował swoje historyczne kompozycje.
Monumentalny obraz Jana Matejki
Oryginał „Wernyhory” ma aż 292 cm wysokości i 206 cm szerokości, a więc jest dziełem o wyraźnie monumentalnej, pionowej kompozycji. Razem z ramą osiąga 322 × 236 cm.
Reprodukcja dobrze sprawdzi się zatem jako mocny element większej, pionowej powierzchni ściany. Szczególnie pasuje do salonu, gabinetu, biblioteki, kancelarii czy reprezentacyjnego holu, zwłaszcza we wnętrzach inspirowanych sztuką klasyczną i historyczną.
To propozycja dla miłośników malarstwa Jana Matejki, polskiej historii, symbolizmu oraz klasycznego malarstwa XIX wieku.
Najważniejsze informacje o oryginale
Tytuł: „Wernyhora”
Inne tytuły: „Lirnik”, „Wieszczba ukraińskiego lirnika”
Autor: Jan Matejko
Rok powstania: 1884
Miejsce powstania: Kraków
Technika: olej na płótnie
Wymiary: 292 × 206 cm
Miejsce przechowywania: Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach
Nr inwentarzowy: MNK II-a-433
FAQ – „Wernyhora” Jana Matejki
Kto namalował obraz „Wernyhora”?
Autorem obrazu „Wernyhora” jest Jan Matejko. Dzieło powstało w 1884 roku w Krakowie i należy do zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie.
Co przedstawia obraz „Wernyhora” Matejki?
Obraz przedstawia Wernyhorę – legendarnego ukraińskiego lirnika i wieszcza – w chwili wygłaszania proroctwa. Otaczają go Kozak, Ukrainka, szlachcic zapisujący przepowiednię, chłopiec oraz prawosławny duchowny.
Kim był Wernyhora?
Wernyhora miał być ukraińskim lirnikiem i prorokiem żyjącym w drugiej połowie XVIII wieku. Źródła nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, czy był postacią historyczną, czy legendarną. Przypisywano mu przepowiednie dotyczące przyszłych losów Polski.
Gdzie znajduje się obraz „Wernyhora” Jana Matejki?
Oryginał znajduje się w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach, będącej oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie.
Jakie wymiary ma „Wernyhora” Matejki?
Oryginalny obraz Jana Matejki ma 292 cm wysokości i 206 cm szerokości.
Czy Wernyhora z obrazu Matejki pojawia się w „Weselu”?
Tak. Wernyhora jest jedną z ważnych postaci „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. Muzeum Narodowe w Krakowie wskazuje, że Wyspiański nawiązał do sposobu przedstawienia tej postaci przez Matejkę.
